2
Tin palabranan silencioso, cu hopi hende ta evita menciona cu stem duro.
Cancer di Tripa ta un di nan.
E ta zona clinico. Complica. Incomodo. Pa hopi aña, screening di cancer na tripa a keda den e
huki ey – asocia cu hospital, preparacion medico, procedura y miedo. Pa hopi hende homber y hende muhe na Aruba, e pensamento ta cu: Screening ta nifica colonoscopia. Anto si screening
ta nifica colonoscopia, nan ta prefera di warda.
E pensamento ey ta locual Fundacion ABO – Stichting Aruba Bevolkingsonderzoek ta desea di cambia cu e campaña pa e programa di screening di cancer na tripa, CORESA, durante e luna di maart. Pasobra maart ta e Luna Internacional di Conscientisacion di Cancer na Tripa. Y e aña aki,
e meta no ta solamente reconoce esaki, sino introduci e siguiente paso.
E FIT-test.
No un idea di ultimo momento, ni tampoco un nota di menos importancia. Pero manera e
prome paso. Screening ta cuminsa na cas. E frase ey no ta un slogan. Ta un comienso nobo.
E FIT–test Fecal Immunochemical Test ta un instrumento di screening simpel cu por haci
na cas. Door di haci uzo di e metodo simpel aki pa colecta bo af, por tuma un muestra chikito cu lo entrega pa analisis na laboratorio.
Un test sin motibo pa bishita hospital. Sin preparacion necesario y sin anestesia.
E test ta controla pa presencia di sanger cu no ta visibel cu wowo señal tempran cu, si wordo
detecta na tempo, por cambia completamente e scenario. Tin un berdad cu nos no sa bisa:
Mayoria hende no ta evita screening pasobra nan no ta interesa. Nan ta evita screening door cu nan tin miedo.
Miedo di diagnostico.
Miedo di proceduranan.
Miedo di locual e por nifica.
E FIT-test ta kita e miedonan aki paso pa paso.
E ta separa screening for di hospital.
E ta separa prevencion for di panico.
E ta trece e prome paso bek den privacidad di bo mes cas.
Dr. Chris Franca, gastroenterologo y fundador di e programa, ta splica esaki simpel: “Screening no ta cuminsa cu colonoscopia. E ta cuminsa cu un FIT-test simpel na cas. Ora nos kita bareranan innecesario, mas hende ta dispuesto pa participa. Y deteccion tempran ta salba bida.”
Colonoscopia ta keda un instrumento medico importante. Pero e no ta e cuminsamento. E ta
wordo considera solamente si resultado di e FIT–test ta mustra cu evaluacion adicional ta
necesario. Pa mayoria di hende, e FIT-test ta e unico paso cu ta necesario.
Hende homber y hende muhe di 45 te 75 aña, asegura bou di AZV, ta eligibel. No tin necesidad di carta di dokter. Algun lo ricibi carta di Fundacion ABO den post – no como propaganda, sino como un invitacion organisa pa prevencion. Otronan por tuma contacto directamente cu
Fundacion ABO. Eligibilidad ta wordo verifica. Recogemento por wordo coordina na e localidad
mas conveniente di Lab HOH of na oficina di Fundacion ABO, cu awor ta ofrece oranan extendi
riba diahuebs anochi y diasabra mainta.
E ta structura. Simpel. Accesibel.
Durante luna di maart, presencia di Fundacion ABO ta notabel riba Aruba. Entrevistanan na radio. Programanan di television. Charlanan den comunidad. Sesionnan di salud y bienestar na lugarnan di trabou. Infobooth na Botica di Servicio, BENU, IMSAN, HOH y localidadnan